Waarom moeten politici weg als er iets fout gaat?

Wat is er gebeurd?

  • Burgemeester Pauline Krikke van Den Haag treedt af. Ze stopt ermee. De burgemeester zat al een tijdje in de problemen na een vernietigend rapport over het uit de hand gelopen vreugdevuur tijdens de nieuwjaarsnacht in Scheveningen. Ze had, volgens het rapport, kunnen en moeten ingrijpen.
  • Eerder dit jaar stapte staatssecretaris Mark Harbers van de VVD op. Hij had verkeerde cijfers over misdaden van asielzoekers naar buiten gebracht.
  • Maar waarom moet een burgemeester, minister of staatssecretaris eigenlijk aftreden? Soms zelfs als ze er niet direct iets mee te maken hebben? Wij leggen het je hieronder uit.

Waarom moet ik dit weten?

Het komt regelmatig voor dat een burgemeester, minister of staatssecretaris aftreedt. Een ander bekend voorbeeld is Halbe Zijlstra, oud-minister van Buitenlandse Zaken. Hij trad af in 2018. De VVD'er had gelogen over zijn aanwezigheid bij een ontmoeting met de Russische president Poetin in 2006. Hij vertelde dat hij in de zaal zat, maar dat bleek verzonnen.


Maar waarom treden zij eigenlijk af? Daar zijn meerdere redenen voor. Dat kan om persoonlijke, maar ook om politieke redenen zijn. Soms zegt de gemeenteraad het vertrouwen op in een burgemeester, soms stapt een burgemeester zelf op door bijvoorbeeld een ruzie met een andere collega of omdat hij of zij zich verantwoordelijk voelt voor wat er mis is gegaan in de stad.


Zo gaat het ook in de Tweede Kamer. Kamerleden kunnen het vertrouwen in iemand opzeggen. Maar dat gebeurt niet vaak. Meestal zien de ministers en staatssecretarissen, zoals Mark Harbers, na flinke kritiek van collega's zelf in dat het tijd is om te stoppen.

Wie vindt wat?

Maar het is niet in alle gevallen kraakhelder. Soms wordt een politicus namelijk verantwoordelijk gehouden voor iets dat 'ie niet zelf verkeerd gedaan heeft. Een bekend voorbeeld daarvan is minister voor Rechtsbescherming Sander Dekker. Een maand voordat hij minister werd, ontsnapte Michael P. uit de tbs-kliniek in Den Dolder en vermoordde Anne Faber. Later bleek dat er veel fouten waren gemaakt, waardoor Michael P. vrij kon rondlopen.


Maar als je het breed bekijkt, is Dekker wel verantwoordelijk hiervoor. Hij is namelijk, als minister, door de Tweede Kamer aanspreekbaar op wat zijn voorgangers verkeerd hebben gedaan. Zo werkt het nu eenmaal. De PVV, 50Plus en Denk wilden dat hij aftrad. Maar dat was voor Dekker geen optie. En dus nam hij meteen maatregelen om ervoor te zorgen dat er niet meer zoiets gebeurt als bij de kliniek in Den Dolder. Van de Tweede Kamer mocht hij uiteindelijk blijven.